De duurzaamste verpakking bestaat niet!

Een verpakking wordt gekozen op basis van de toepassing en de daarbij behorende behoeften en wensen van onze klant. Ook milieubelasting speelt daarbij een steeds grotere rol. Ingrediënten zoals recycling, composteerbaarheid, hernieuwbare grondstoffen en energie zijn daardoor vaak doorslaggevend bij de definitieve keuze voor een bepaalde verpakking. Kortom, onze leveranciers en klanten geven richting aan de hoogte van de milieubelasting, en wij als Conpax proberen daar een positieve invloed op uit te oefenen. Maar hoe breng je dit nu in precies in kaart? Conpax heeft hier het antwoord op gevonden, namelijk de PentaQ. De PentaQ brengt inzicht en transparantie, en het gebruik is eenvoudig.

Wat is het?
De PentaQ is een methodiek die door Conpax ontwikkeld is om op een heldere en makkelijke manier een indicatie te kunnen geven van de milieubelasting van verpakkingen. Hiermee kunnen klant en leverancier in overleg hun doel m.b.t. milieubelasting (als belangrijk onderdeel van duurzaamheid) nastreven.

Waarom?
De bekende Life Cycle Analysis (LCA) is veel omvattend, daardoor complex, tijdrovend en kostbaar. Ook de vereenvoudigde versies ervan zijn nogal complex. Gevolg hiervan is dat de overgrote meerderheid van de bedrijven een dergelijke aanpak niet kunnen bekostigen. Conpax vindt dit onwenselijk! Duurzaamheid en Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) zijn erg belangrijk en staan bij Conpax erg hoog in het vaandel. Wij zijn dan ook van mening dat iedereen, het belang van duurzaamheid moet kunnen afwegen bij het verpakken. Vandaar dat we besloten hebben om een meetinstrument te ontwikkelen, dat niet alleen voor iedereen toegankelijk is, maar ook voor iedereen te begrijpen en te hanteren is.

De PentaQ is bedoeld om een indicatie te geven van de milieubelasting op een eenvoudige en transparante wijze tegen zeer lage kosten. Waarom? Omdat dan niet de meting het doel wordt, maar de beoogde verbetering! Een voorbeeld: een organisator van een groot muziekevenement heeft zich als doel gesteld het evenement duurzaam neer te zetten. De klant wil de berg afval (bestek, verpakking, etensresten,...) die ontstaat, in zijn geheel composteren en gebruikt daarom bestek, bekers, servetten en verpakkingen die composteerbaar zijn. De PentaQ maakt vervolgens inzichtelijk voor welke producten de organisator het beste kan kiezen. Zijn dit producten van PLA, van bamboe of van suikerriet? De leverancier kan nu een pakket aan de organisator aanbieden dat volledig is toegespitst op deze specifieke klantwens op het gebied van duurzaamheid.

Hoe werkt de PentaQ?
De PentaQ bestaat uit 5 variabelen, die elk een score van 1 tot 6 krijgen, waarbij geldt ‘hoe lager, hoe lager de milieubelasting'. De variabelen vertegenwoordigen elk een facet van de milieubelasting, te weten: 

• 1. Energie: kJ/kg nodig om 1 kg verpakking te produceren;
• 2. Afbreekbaarheid: % bestanddelen dat composteerbaar en eventueel vergistbaar is;
• 3. Recyclebaarheid: % bestanddelen dat gerecycled kan worden in bestaand proces en eventueel als geheel hergebruikt (bv statiegeld);
• 4. Totale massa: massa product t.o.v. massa product + verpakking;
• 5. Hernieuwbaarheid: % bestanddelen van hernieuwbare (biobased) oorsprong.

Als de 5 variabelen op een rij worden gezet, dan vormen ze het woord EARTH. En daar draait het immers bij duurzaamheid om!

 Energie vormt een waarde uit de productie. Hernieuwbaarheid en afbreekbaarheid vormen waarden uit de biologische cyclus. Recyclebaarheid en totale massa vormen waarden uit de technische cyclus. Internationale normen vormen de onderliggende basis voor de variabelen. Al met al ontstaat hierdoor een goede afspiegeling en wordt de PentaQ zeer bruikbaar in het overleg tussen klant en leverancier. Een grafische weergave laat zien hoe het totaalbeeld is voor de desbetreffende verpakking.

De milieubelasting wordt bepaald aan de hand van gegevens/specificaties van het product zelf en kan dus altijd getoetst worden door de klant. Dit maakt de methodiek transparant.

Hoe score bepalen?
Verpakkingsmaterialen worden gemaakt uit ca. 50 verschillende grondstoffen, veelal in een combinatie van 2 of meer per verpakking. De PentaQ gebruikt de waarden van de bestanddelen en bepaalt o.b.v. het gewogen gemiddelde de desbetreffende waarde voor de verpakking.

Een voorbeeld: een klant wil weten wat de betreffende waarde is van zijn verpakking. Deze verpakking bestaat uit een schuimbakje van 37  mg, afgedekt met een kunststof folie (2 mg) en een kartonnen omhulsel (36 mg). In de PentaQ wordt allereerst het gewogen gewicht van de drie stoffen vermenigvuldigd met de waarde van de grondstof. Dus de waarde van het schuimbakje is dan 37 x 0,932 (=waarde PS), de waarde van de folie 2 x 0,700 (=waarde PE) en van het kartonnen omhulsel 36 x 0,6 (=waarde karton). Vervolgens telt de PentaQ deze drie waarden bij elkaar op en deelt dit door het totale gewicht van de verpakking (37+2+36). Dit betekent dat de gekozen verpakking van de klant een gewogen energiewaarde heeft van 0,767.  Deze waarde is vervolgens uit te lezen in een tabel waarin de koppeling tussen de energiewaarde en de  score (1 tot 6) staat weergegeven. Dit voorbeeld komt overeen met een score van 4.

Voor het bepalen van de waarden Energie, Afbreekbaarheid en Hernieuwbaarheid kunnen we dus volstaan met een databestand van ca. 200 waarden, waarbij de bestanddelen bekend zijn via de specificatiebladen van de leveranciers. Voor de recyclebaarheid is het noodzakelijk om te weten of er een recycleproces voor bestaat/ functioneert. Deze processen (oud papier, glasbak, plastic hero..) zijn bekend. Voor de totale massa is een weegschaal voldoende. Met de PentaQ  is het dus relatief eenvoudig om de indicatie van de milieubelasting te bepalen.

Wat vindt men er van?
Conpax heeft de PentaQ voorgelegd aan enkele toonaangevende kennisinstituten en kan rekenen op de sympathie van de betrokken personen. Dit geldt ook voor enkele grote retailers en food service bedrijven die met de PentaQ mogelijkheden zien hun verpakkingen en disposables te verduurzamen.